ฟอนต์ฟรี ใช้ทำโลโก้หรือโฆษณาได้ฟรีทุกกรณีจริงไหม?
หลายคนเห็นคำว่า “Free Download” แล้วดาวน์โหลดฟอนต์มาใช้กับชื่อแบรนด์ โลโก้ บรรจุภัณฑ์ โพสต์ขายสินค้า หรือเว็บไซต์ทันที
แต่คำว่า “ดาวน์โหลดฟรี” ยังไม่ได้ตอบว่า คุณได้รับอนุญาตให้ใช้ฟอนต์นั้นทำอะไรบ้างครับ
วันนี้ ผมสรุปจุดที่ควรตรวจก่อนใช้ให้เข้าใจง่าย ๆ
“ฟรี” อาจฟรีไม่เหมือนกัน
ฟอนต์หนึ่งชุดอาจกำหนดไว้ว่า
1. ใช้ส่วนตัวได้
2. ใช้เชิงพาณิชย์ได้
3. ใช้สร้างภาพนิ่ง งานพิมพ์ หรือโลโก้ได้
4. ใช้บนเว็บไซต์หรือฝังในแอปได้ตามเงื่อนไข
แก้ไข แจกจ่าย หรือส่งต่อไฟล์ฟอนต์ไม่ได้
ดังนั้น อย่าดูเพียงปุ่มดาวน์โหลด ต้องเปิดอ่านไฟล์ License, Terms of Use หรือหน้าเงื่อนไขจากเจ้าของฟอนต์ด้วยครับ
1. ใช้ฟอนต์ในงาน กับส่งไฟล์ฟอนต์ ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน
การพิมพ์ข้อความแล้วส่งออกเป็นภาพหรือ PDF อาจเป็นการใช้งานแบบหนึ่ง
แต่การแนบไฟล์ฟอนต์ให้โรงพิมพ์ ส่งต่อให้ฟรีแลนซ์ ฝังไฟล์ไว้ในเว็บไซต์ แอป เกม หรือสินค้าดิจิทัล อาจเกี่ยวข้องกับการคัดลอก แจกจ่าย หรือฝังตัวไฟล์ ซึ่งต้องตรวจเงื่อนไขอีกชั้นหนึ่ง
2. ฟอนต์แบบ Open Source ก็ยังมีเงื่อนไข
ตัวอย่างเช่น ฟอนต์ที่ระบุชัดว่าใช้ SIL Open Font License หรือ OFL สามารถนำไปใช้ในโลโก้ งานออกแบบ งานพิมพ์ และงานเชิงพาณิชย์ได้ตามใบอนุญาต
แต่ถ้านำไฟล์ไปแก้ไข แจกจ่าย หรือรวมกับซอฟต์แวร์ อาจมีเงื่อนไขเพิ่มเติม เช่น การคงข้อความใบอนุญาต หรือการไม่ใช้ชื่อฟอนต์ที่เจ้าของสงวนไว้กับเวอร์ชันที่แก้ไข
ประเด็นสำคัญคือ ต้องดูว่า “ฟอนต์ที่คุณใช้อยู่” ใช้ใบอนุญาตอะไร ไม่ใช่จำเงื่อนไขของฟอนต์หนึ่งชุดแล้วนำไปใช้กับทุกฟอนต์ครับ
Checklist ก่อนใช้ฟอนต์กับธุรกิจ
1. ดาวน์โหลดจากเว็บไซต์เจ้าของหรือแหล่งที่ตรวจสอบได้
2. ตรวจว่าอนุญาตใช้เชิงพาณิชย์หรือไม่
3. ตรวจขอบเขตสำหรับโลโก้ งานพิมพ์ เว็บไซต์ แอป และสื่อโฆษณา
4. ดูจำนวนผู้ใช้ เครื่อง หรือทีมที่ใบอนุญาตครอบคลุม หากมีการกำหนด
5. ตรวจเงื่อนไขการดัดแปลง ฝัง แจกจ่าย และส่งต่อไฟล์
6. เก็บใบอนุญาต ใบเสร็จ URL ชื่อเวอร์ชัน และวันที่ดาวน์โหลด
จำง่าย ๆ ครับ “ใช้ฟรี” บอกเรื่องราคา
แต่ “ใช้ได้แค่ไหน” ต้องดูใบอนุญาต
ก่อนนำฟอนต์ไปเป็นส่วนหนึ่งของโลโก้หรือระบบแบรนด์ระยะยาว ควรตรวจสิทธิให้ชัดตั้งแต่ต้น เพราะภายหลังอาจต้องใช้ไฟล์เดิมกับหลายสื่อ หลายคน และหลายช่องทาง
หากคุณยังไม่แน่ใจว่าฟอนต์หรือองค์ประกอบงานออกแบบที่ธุรกิจใช้อยู่มีขอบเขตสิทธิอย่างไร
ปรึกษา PATENTTHAI เพื่อช่วยตรวจสอบข้อมูลและวางแนวทางที่เหมาะสมกับธุรกิจของคุณได้ครับ
LINE: @patentthai
Facebook: PATENTTHAI
Tel: 085-498-2997*เนื้อหานี้เป็นความรู้ทั่วไป ขอบเขตการใช้ขึ้นอยู่กับใบอนุญาตของฟอนต์แต่ละชุด แหล่งที่ได้รับไฟล์ รูปแบบการใช้งาน และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี