ซอฟต์แวร์หรือแอปที่คุณพัฒนาขึ้นใหม่ “จดสิทธิบัตร” ได้หรือไม่?
หลายคนคิดว่า ถ้าเขียนโค้ดใหม่ มีฟีเจอร์ใหม่ หรือสร้างแอปที่ยังไม่มีใครทำ ก็ต้องยื่นสิทธิบัตรได้ทันที
แต่เรื่องนี้ต้องแยกให้ชัดระหว่าง “ตัวโปรแกรมคอมพิวเตอร์” กับ “การประดิษฐ์ที่ใช้โปรแกรมแก้ปัญหาทางเทคนิค” ครับ
วันนี้ ผมสรุปให้เข้าใจง่าย ๆ
ตัวโปรแกรมคอมพิวเตอร์โดยตัวมันเอง
ตามแนวทางตรวจสอบคำขอสิทธิบัตรของไทย โปรแกรมคอมพิวเตอร์โดยตัวมันเอง หรือในลักษณะเป็นการบันทึกโปรแกรมลงบนตัวกลาง ไม่ใช่สิ่งที่ขอรับสิทธิบัตรได้
ส่วนตัวโปรแกรมหรือโค้ดอาจได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายลิขสิทธิ์ในฐานะงานวรรณกรรม โดยลิขสิทธิ์คุ้มครองรูปแบบการแสดงออกของงาน ไม่ได้แปลว่าผูกขาดแนวคิดหรือหน้าที่ทั้งหมดของระบบครับ
แล้วระบบที่ใช้ซอฟต์แวร์มีโอกาสขอสิทธิบัตรไหม?
อาจมีได้ในบางกรณี หากสาระของการประดิษฐ์ไม่ได้อยู่ที่ตัวโปรแกรมล้วน ๆ แต่เป็นการนำโปรแกรมไปทำงานร่วมกับเครื่องมือ เครื่องจักร อุปกรณ์ หรือกระบวนการ เพื่อแก้ปัญหาทางเทคนิคอย่างเป็นรูปธรรม
ตัวอย่างเชิงแนวคิด เช่น
1. ระบบควบคุมเครื่องจักรด้วยวิธีทางเทคนิคเฉพาะ
2. กระบวนการประมวลผลสัญญาณที่แก้ปัญหาทางเทคนิค
3. อุปกรณ์ที่ทำงานร่วมกับซอฟต์แวร์จนเกิดผลทางเทคนิค
แต่การมีคำว่า AI แอป แพลตฟอร์ม หรืออัลกอริทึม ไม่ได้ทำให้ผ่านเงื่อนไขโดยอัตโนมัติครับ
ก่อนเลือกแนวทางคุ้มครอง ควรแยกให้ได้ว่าอะไรคือ “ของใหม่”
1. ซอร์สโค้ดและโครงสร้างการเขียนโปรแกรม
2. หน้าจอ กราฟิก ข้อความ หรือสื่อภายในแอป
3. วิธีการทำงานทางธุรกิจ
4. กลไกหรือกระบวนการทางเทคนิค
5. ข้อมูล สูตร โมเดล หรือวิธีปรับแต่งที่ต้องเก็บเป็นความลับ
6. ชื่อและโลโก้ของผลิตภัณฑ์
สิ่งเหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร ความลับทางการค้า หรือเครื่องหมายการค้าแตกต่างกัน จึงไม่ควรใช้สิทธิประเภทเดียวครอบทุกอย่างครับ
คำถามสำคัญก่อนยื่นสิทธิบัตร
ระบบของคุณแก้ปัญหา “ทางเทคนิค” อะไร และความแตกต่างนั้นอยู่ที่ตัวโค้ดล้วน ๆ หรืออยู่ที่การทำงานร่วมกันของอุปกรณ์และกระบวนการ?
ซอฟต์แวร์ไม่ได้ถูกตัดออกจากแผนคุ้มครองทั้งหมด แต่ต้องวิเคราะห์ให้ถูกชั้นว่าแต่ละส่วนควรใช้สิทธิประเภทใด
หากคุณกำลังพัฒนาแอป ระบบ AI หรือผลิตภัณฑ์ที่ทำงานด้วยซอฟต์แวร์ และยังไม่แน่ใจว่าควรวางแนวทางคุ้มครองอย่างไร
ปรึกษา PATENTTHAI เพื่อช่วยตรวจสอบข้อมูลและวางแนวทางที่เหมาะสมกับนวัตกรรมของคุณได้ครับ
*ข้อมูลนี้เป็นความรู้ทั่วไป ความเป็นไปได้ในการขอรับสิทธิบัตรขึ้นอยู่กับรายละเอียดทางเทคนิค ข้อถือสิทธิ และเงื่อนไขตามกฎหมายของแต่ละกรณี