ลืมใส่ชื่อผู้ประดิษฐ์หนึ่งคน ในคำขอสิทธิบัตร แก้ภายหลังได้อย่างไร และเสี่ยงอะไร?
คำตอบสั้นๆ : คือ ถ้าลืมใส่ชื่อผู้ประดิษฐ์ร่วมในคำขอสิทธิบัตร ส่วนใหญ่ยังแก้ไขได้ โดยยื่นคำขอแก้ไขข้อมูลต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญา ยิ่งรู้ตัวเร็วยิ่งแก้ง่าย แต่ถ้าปล่อยไว้จนได้รับสิทธิบัตรแล้วและมีข้อพิพาท อาจเสี่ยงถึงขั้นถูกฟ้องให้สิทธิบัตรนั้นเป็นโมฆะได้
ผู้ประดิษฐ์คือใคร ทำไมชื่อถึงสำคัญ?
ผู้ประดิษฐ์ คือ คนที่ลงมือคิดค้นหรือมีส่วนสร้างสรรค์ตัวการประดิษฐ์จริง ๆ ไม่ใช่แค่คนออกเงิน คนพิมพ์เอกสาร หรือหัวหน้าที่อนุมัติโครงการ
ชื่อผู้ประดิษฐ์ไม่ใช่แค่ "เครดิต" แต่เป็นเรื่องของ "สิทธิ" ตามกฎหมาย ผู้ประดิษฐ์มีสิทธิได้รับการระบุชื่อในสิทธิบัตร และในหลายกรณีมีสิทธิเกี่ยวกับการเป็นเจ้าของหรือผลประโยชน์จากสิ่งประดิษฐ์นั้นด้วย ถ้าตกหล่นไปหนึ่งคน เท่ากับว่าข้อมูลในคำขอไม่ครบถ้วนตั้งแต่ต้น
ทำไมถึงลืมใส่ชื่อกันได้?
เรื่องนี้เกิดขึ้นบ่อยกว่าที่คิด สาเหตุที่พบบ่อย เช่น
-ทีมพัฒนามีหลายคน แต่คนกรอกเอกสารใส่เฉพาะชื่อหัวหน้าทีม
-พนักงานบางคนลาออกไปก่อนยื่นคำขอ เลยถูกลืม
-เข้าใจผิดว่าคนที่ช่วยทดลองหรือให้ไอเดียบางส่วนไม่นับเป็นผู้ประดิษฐ์
-ทำงานร่วมกับมหาวิทยาลัยหรือบริษัทพาร์ทเนอร์ แต่ไม่ได้ตกลงกันให้ชัดว่าใครคือผู้ประดิษฐ์
วิธีแก้ไขภายหลัง ทำได้อย่างไร?
1. ถ้ายังอยู่ระหว่างพิจารณาคำขอ (ยังไม่ได้รับสิทธิบัตร)
นี่คือช่วงที่แก้ง่ายที่สุด สามารถยื่นคำขอแก้ไขเพิ่มเติมคำขอรับสิทธิบัตร เพื่อเพิ่มชื่อผู้ประดิษฐ์ที่ตกหล่นได้ โดยทั่วไปควรเตรียมหลักฐานว่าคนนั้นมีส่วนร่วมจริง เช่น บันทึกการทดลอง อีเมลการทำงาน หรือหนังสือยืนยันจากผู้ประดิษฐ์ทุกคน รวมถึงเอกสารโอนสิทธิ (ถ้าผู้ขอเป็นบริษัท)
2. ถ้าได้รับสิทธิบัตรแล้ว
ยังมีทางแก้ได้ แต่ขั้นตอนยุ่งยากกว่า ต้องยื่นคำขอแก้ไขรายละเอียดในสิทธิบัตรต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญา และต้องแสดงให้เห็นว่าเป็นความผิดพลาดโดยสุจริต ไม่ได้ตั้งใจตัดใครออก
3. ถ้ามีข้อพิพาท
ถ้าผู้ประดิษฐ์ที่ถูกลืมไม่พอใจ หรือฝ่ายต่าง ๆ ตกลงกันไม่ได้ เรื่องอาจต้องไปจบที่ศาล ซึ่งใช้เวลาและค่าใช้จ่ายมากกว่าการแก้ไขตั้งแต่แรกหลายเท่า
ความเสี่ยงถ้าไม่แก้ไข
-สิทธิบัตรอาจถูกเพิกถอนหรือเป็นโมฆะ ถ้ามีคนพิสูจน์ได้ว่าผู้ขอรับสิทธิบัตรไม่ใช่ผู้มีสิทธิครบถ้วน
-ถูกฟ้องร้องจากผู้ประดิษฐ์ที่ถูกลืม เพื่อเรียกร้องสิทธิหรือส่วนแบ่งผลประโยชน์
-คู่แข่งใช้เป็นช่องโจมตี เวลาคุณฟ้องคู่แข่งว่าละเมิดสิทธิบัตร อีกฝ่ายอาจหยิบประเด็นชื่อผู้ประดิษฐ์ไม่ครบมาโต้กลับ
-มีปัญหาตอนขาย โอน หรือให้ใช้สิทธิ นักลงทุนหรือผู้ซื้อที่ตรวจสอบเอกสาร (Due Diligence) อาจลดมูลค่าหรือไม่กล้าซื้อ
-ยื่นขอสิทธิบัตรต่างประเทศสะดุด หลายประเทศเข้มงวดเรื่องรายชื่อผู้ประดิษฐ์มาก ข้อมูลที่ไม่ตรงกันอาจทำให้เกิดปัญหาตามมา
วิธีป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำ
-ทำ "บันทึกการประดิษฐ์" ตั้งแต่เริ่มโครงการ ระบุว่าใครทำส่วนไหน
-ก่อนยื่นคำขอ ให้ทีมทุกคนตรวจรายชื่อผู้ประดิษฐ์ร่วมกัน
-ทำสัญญาโอนสิทธิกับพนักงานและพาร์ทเนอร์ให้ชัดเจน
-ปรึกษาตัวแทนสิทธิบัตรเพื่อช่วยประเมินว่าใครเข้าข่ายเป็นผู้ประดิษฐ์จริง
สรุป
การลืมใส่ชื่อผู้ประดิษฐ์หนึ่งคนดูเหมือนเรื่องเล็ก แต่อาจกลายเป็นจุดอ่อนที่ทำให้สิทธิบัตรทั้งฉบับสั่นคลอนได้ ข่าวดีคือส่วนใหญ่ยังแก้ไขได้ หากรีบดำเนินการและมีหลักฐานชัดเจน
หากคุณกำลังเจอปัญหานี้ หรืออยากตรวจสอบว่าสิทธิบัตรของคุณมีรายชื่อผู้ประดิษฐ์ครบถ้วนหรือไม่ ปรึกษาทีม PatentThai ได้ที่ โทร 085-498-2997 หรือ LINE: @patentthai