ใช้แฮชแท็กเป็นชื่อแคมเปญ นับเป็นการใช้เครื่องหมายการค้าหรือไม่?

ใช้แฮชแท็กเป็นชื่อแคมเปญ นับเป็นการใช้เครื่องหมายการค้าหรือไม่?

ทุกวันนี้แทบทุกแบรนด์มีแฮชแท็กประจำแคมเปญ ทั้งบน TikTok, Instagram, Facebook หรือ X เพราะช่วยให้คนค้นหาเจอง่ายและติดเทรนด์ได้เร็ว แต่คำถามที่เจ้าของธุรกิจหลายคนสงสัยคือ แฮชแท็กที่เราคิดขึ้นมานั้น "เป็นของเรา" จริงไหม ถ้ามีคนอื่นเอาไปใช้ เราทำอะไรได้บ้าง และถ้าเราเผลอใช้แฮชแท็กที่ตรงกับแบรนด์คนอื่น จะโดนฟ้องหรือเปล่า

บทความนี้สรุปให้เข้าใจแบบง่าย ๆ ไม่ต้องเป็นนักกฎหมายก็อ่านรู้เรื่อง

คำตอบสั้น ๆ: แฮชแท็กเป็นเครื่องหมายการค้าได้หรือไม่?

ได้ ถ้าแฮชแท็กนั้นทำหน้าที่บอกว่าสินค้าหรือบริการมาจากแบรนด์ไหน แต่ถ้าใช้แค่เพื่อจัดหมวดหมู่หรือเพื่อให้ค้นหาเจอ ก็ยังไม่ถือว่าเป็นการใช้ในฐานะเครื่องหมายการค้า

หัวใจสำคัญจึงไม่ได้อยู่ที่เครื่องหมาย # แต่อยู่ที่ "คำ" ที่ตามหลังมา และวิธีที่เราใช้มัน

ทำไมบางแฮชแท็กถึงนับเป็นเครื่องหมายการค้า แต่บางอันไม่นับ?

ตามกฎหมายเครื่องหมายการค้าของไทย เครื่องหมายการค้าคือสิ่งที่ใช้กับสินค้าหรือบริการ เพื่อให้คนแยกออกว่าของชิ้นนี้มาจากเจ้าของรายไหน ลองเทียบสองแบบนี้ดู

แบบที่ 1: แฮชแท็กทั่วไป เช่น #กาแฟ #ลดราคา #ของขวัญปีใหม่ คำพวกนี้ใคร ๆ ก็ใช้ได้ ไม่ได้บอกว่ามาจากแบรนด์ไหน จึงไม่มีลักษณะเฉพาะ และไม่สามารถอ้างความเป็นเจ้าของได้

แบบที่ 2: แฮชแท็กที่สร้างขึ้นเฉพาะแบรนด์ เช่น แบรนด์คิดคำใหม่ขึ้นมาเองแล้วใช้ติดสินค้า บรรจุภัณฑ์ โฆษณา และกิจกรรมต่อเนื่องจนคนเห็นแล้วนึกถึงแบรนด์นั้นทันที กรณีนี้แฮชแท็กเริ่มทำหน้าที่เหมือนชื่อแบรนด์ จึงมีโอกาสถูกมองว่าเป็นเครื่องหมายการค้าได้

พูดง่าย ๆ คือ ยิ่งแฮชแท็กมีความ "เฉพาะตัว" และผูกกับสินค้าหรือบริการมากเท่าไร ก็ยิ่งเข้าใกล้ความเป็นเครื่องหมายการค้ามากเท่านั้น

แฮชแท็กจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าได้ไหม?

จดได้ โดยยื่นต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญา แต่มีเรื่องที่ควรรู้ ดังนี้

-สัญลักษณ์ # แทบไม่ช่วยอะไร นายทะเบียนจะพิจารณาคำที่อยู่หลัง # เป็นหลัก การเติม # หน้าคำธรรมดาไม่ได้ทำให้คำนั้นจดได้
-ต้องมีลักษณะบ่งเฉพาะ คำที่บรรยายสินค้าตรง ๆ หรือเป็นคำทั่วไป มักถูกปฏิเสธ
-ต้องไม่เหมือนหรือคล้ายของคนอื่น ที่จดไว้แล้วในสินค้าหรือบริการประเภทใกล้เคียงกัน
-ต้องระบุจำพวกสินค้าหรือบริการ ให้ตรงกับธุรกิจที่ใช้จริง

หลายแบรนด์เลือกจดเฉพาะคำหลัก (ไม่ใส่ #) เพราะคุ้มครองได้กว้างกว่า ครอบคลุมทั้งตอนที่ใช้เป็นแฮชแท็กและตอนที่ใช้เป็นคำธรรมดา

ถ้าใช้แฮชแท็กที่เป็นชื่อแบรนด์คนอื่น จะผิดกฎหมายไหม?

ขึ้นอยู่กับว่าใช้ "อย่างไร"

กรณีที่โดยทั่วไปมีความเสี่ยงต่ำ เช่น ผู้บริโภครีวิวสินค้าแล้วติดแฮชแท็กชื่อแบรนด์ หรือพูดถึงแบรนด์ตามข้อเท็จจริง โดยไม่ได้แอบอ้างว่าเป็นสินค้าของแบรนด์นั้น

กรณีที่เสี่ยงสูง เช่น

-ร้านค้าเอาชื่อแบรนด์ดังมาติดแฮชแท็กขายสินค้าของตัวเอง ทำให้คนเข้าใจผิดว่าเป็นของแท้หรือเกี่ยวข้องกับแบรนด์นั้น
-ตั้งชื่อแคมเปญด้วยแฮชแท็กที่เหมือนหรือคล้ายเครื่องหมายการค้าที่คนอื่นจดไว้ ในธุรกิจประเภทเดียวกัน
-ใช้แฮชแท็กของคู่แข่งเพื่อดึงลูกค้าไปที่สินค้าตัวเองจนเกิดความสับสน

การกระทำลักษณะนี้อาจเข้าข่ายละเมิดเครื่องหมายการค้า หรือเป็นการลวงขาย ซึ่งอาจมีทั้งความรับผิดทางแพ่งและทางอาญา รวมถึงเสียชื่อเสียงของแบรนด์ด้วย

ก่อนตั้งชื่อแคมเปญด้วยแฮชแท็ก ควรทำอะไรบ้าง?

1.ค้นหาก่อนใช้ ตรวจสอบในฐานข้อมูลเครื่องหมายการค้าของกรมทรัพย์สินทางปัญญา และค้นในโซเชียลว่ามีใครใช้คำนี้อยู่แล้วหรือไม่
2.คิดคำที่มีเอกลักษณ์ หลีกเลี่ยงคำทั่วไปหรือคำที่บรรยายสินค้าตรง ๆ เพราะจะปกป้องได้ยาก
3.ใช้ให้สม่ำเสมอ ใช้แฮชแท็กเดียวกันบนสินค้า โฆษณา และทุกช่องทาง เพื่อให้คนจดจำว่าเป็นของแบรนด์คุณ
4.จดทะเบียนถ้าเป็นแคมเปญระยะยาว หากแฮชแท็กนั้นจะกลายเป็นส่วนหนึ่งของแบรนด์ การจดทะเบียนจะช่วยให้มีสิทธิ์ดำเนินคดีกับผู้ลอกเลียนได้ชัดเจนกว่า
5.เก็บหลักฐานการใช้งาน บันทึกวันที่เริ่มใช้ โพสต์ ยอดการมีส่วนร่วม ไว้ใช้พิสูจน์หากเกิดข้อพิพาท

สรุป

แฮชแท็กไม่ได้เป็นแค่เครื่องมือการตลาด แต่สามารถกลายเป็น "ทรัพย์สิน" ของแบรนด์ได้ ถ้าใช้อย่างมีเอกลักษณ์และผูกกับสินค้าหรือบริการ ในทางกลับกัน การหยิบชื่อแบรนด์คนอื่นมาตั้งเป็นแฮชแท็กแคมเปญก็อาจนำไปสู่ปัญหาทางกฎหมายได้ ทางที่ดีคือตรวจสอบก่อนใช้ และจดทะเบียนคุ้มครองตั้งแต่เนิ่น ๆ

หากไม่แน่ใจว่าแฮชแท็กของคุณจดได้หรือไม่ หรือกังวลว่าแคมเปญจะไปชนกับเครื่องหมายของใคร

ปรึกษาทีม PatentThai ได้ที่ โทร 085-498-2997 หรือ LINE: @patentthai