เลิกจ้างเอเจนซี่แล้ว สำรองเว็บไซต์ทั้งชุดไปให้ทีมใหม่ได้หรือไม่?
คำตอบสั้น ๆ: โดยทั่วไป ได้ ถ้าคุณเป็นผู้ว่าจ้างและในสัญญาไม่ได้ตกลงไว้เป็นอย่างอื่น เพราะตามกฎหมายลิขสิทธิ์ไทย งานที่จ้างให้คนอื่นทำ ลิขสิทธิ์จะเป็นของผู้ว่าจ้าง แต่มีข้อยกเว้นสำคัญหลายจุด เช่น สัญญาเขียนไว้ต่างออกไป ธีมหรือปลั๊กอินที่ใช้ไลเซนส์ของเอเจนซี่ หรือรูปภาพและฟอนต์ที่ซื้อสิทธิ์ในนามเอเจนซี่ ซึ่งต้องเช็กให้ชัดก่อนส่งต่อ
ทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญ?
หลายธุรกิจเจอปัญหาเดียวกัน คือจ้างเอเจนซี่ทำเว็บมาหลายปี พอจะเปลี่ยนไปใช้ทีมใหม่ กลับขอไฟล์เว็บไม่ได้ ขอรหัสโฮสติ้งไม่ได้ หรือโดเมนจดไว้ในชื่อเอเจนซี่ สุดท้ายต้องทำเว็บใหม่ทั้งหมด เสียทั้งเงิน เวลา และอันดับ SEO ที่สะสมมานาน
การรู้สิทธิ์ของตัวเองตั้งแต่แรก จะช่วยให้ย้ายเว็บได้ราบรื่นและไม่มีปัญหาทางกฎหมายตามมา
ใครเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์เว็บไซต์?
ตาม พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา 10 งานที่สร้างขึ้นจากการ "รับจ้าง" ลิขสิทธิ์จะเป็นของ ผู้ว่าจ้าง เว้นแต่ทั้งสองฝ่ายจะตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น
แปลเป็นภาษาง่าย ๆ คือ ถ้าคุณจ่ายเงินจ้างเอเจนซี่ออกแบบและเขียนเว็บให้ และสัญญาไม่ได้บอกว่าเอเจนซี่เป็นเจ้าของ ส่วนที่เอเจนซี่สร้างขึ้นมาเพื่อคุณจะเป็นของคุณ ซึ่งรวมถึง
-ดีไซน์หน้าเว็บที่ทำขึ้นเฉพาะ
-โค้ดที่เขียนขึ้นใหม่ (กฎหมายคุ้มครองโปรแกรมคอมพิวเตอร์ในฐานะงานวรรณกรรม)
-บทความ ข้อความ และกราฟิกที่สร้างให้คุณ
ส่วน ข้อมูลของธุรกิจคุณเอง เช่น รายชื่อสินค้า ข้อมูลลูกค้า ข้อมูลออร์เดอร์ ในฐานข้อมูล ก็เป็นของคุณอยู่แล้ว ไม่ใช่ของเอเจนซี่
ข้อยกเว้นที่ต้องระวัง
1. สัญญาเขียนไว้เป็นอย่างอื่น
บางเอเจนซี่ระบุในสัญญาว่าลิขสิทธิ์โค้ดเป็นของเอเจนซี่ ลูกค้าได้แค่ "สิทธิ์ใช้งาน" กรณีนี้การนำโค้ดไปให้ทีมอื่นแก้ไขต่ออาจถือเป็นการละเมิดได้ จึงต้องอ่านสัญญาให้ละเอียด
2. ธีมและปลั๊กอินที่ใช้ไลเซนส์ของเอเจนซี่
เว็บ WordPress หลายเว็บใช้ธีมหรือปลั๊กอินแบบเสียเงินที่ซื้อในนามเอเจนซี่ เมื่อเลิกจ้าง ไลเซนส์อาจไม่โอนมาด้วย คุณอาจต้องซื้อไลเซนส์ใหม่ในชื่อตัวเอง
3. รูปภาพ ฟอนต์ และวิดีโอจากคลังภาพ
รูปจาก Stock Photo หรือฟอนต์เสียเงิน หากซื้อสิทธิ์ในนามเอเจนซี่ สิทธิ์อาจผูกอยู่กับเอเจนซี่ ไม่ใช่คุณ
4. ระบบสำเร็จรูปของเอเจนซี่
ถ้าเว็บสร้างบนระบบหลังบ้านที่เอเจนซี่พัฒนาเองและใช้กับลูกค้าหลายราย (เช่น CMS ของบริษัท) ส่วนนั้นมักเป็นของเอเจนซี่ คุณอาจได้แค่ข้อมูลและเนื้อหา แต่ไม่ได้ตัวระบบ
5. ข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้า
หากฐานข้อมูลมีข้อมูลลูกค้า การส่งต่อให้ทีมใหม่ต้องทำตาม PDPA เช่น ทำสัญญาประมวลผลข้อมูลกับทีมใหม่ และส่งข้อมูลอย่างปลอดภัย
สิ่งที่ควรขอคืนจากเอเจนซี่ (Checklist)
-ไฟล์เว็บไซต์ทั้งหมด (Source code / ไฟล์ธีม)
-ไฟล์ฐานข้อมูล (Database backup)
-สิทธิ์เข้าถึงโดเมน หรือรหัสโอนโดเมน (EPP / Auth Code)
-บัญชีโฮสติ้งหรือเซิร์ฟเวอร์
-บัญชีแอดมินหลังบ้าน
-บัญชี Google Analytics, Google Search Console, Google Tag Manager
-ไฟล์ต้นฉบับดีไซน์ (เช่น Figma, AI, PSD) ถ้าสัญญาครอบคลุม
-รายการไลเซนส์ธีม ปลั๊กอิน รูปภาพ และฟอนต์ที่ใช้อยู่
เคล็ดลับ: ขอเป็นลายลักษณ์อักษร (อีเมลหรือหนังสือ) พร้อมระบุวันส่งมอบ จะช่วยเป็นหลักฐานหากมีข้อพิพาทในภายหลัง
ถ้าเอเจนซี่ไม่ยอมส่งมอบ ทำอย่างไร?
-ตรวจสัญญา ว่าระบุเรื่องลิขสิทธิ์และการส่งมอบไว้อย่างไร
-ส่งหนังสือขอส่งมอบงานอย่างเป็นทางการ พร้อมกำหนดระยะเวลา
-เจรจา บางกรณีอาจตกลงค่าส่งมอบหรือค่าโอนสิทธิ์ที่เหมาะสม
-ปรึกษาทนายความด้านทรัพย์สินทางปัญญา หากเจรจาไม่สำเร็จ เพื่อประเมินสิทธิ์และทางเลือกทางกฎหมาย
วิธีป้องกันปัญหาตั้งแต่วันแรก
-ระบุในสัญญาให้ชัดว่า ลิขสิทธิ์งานทั้งหมดเป็นของผู้ว่าจ้าง
-จดโดเมนและเปิดโฮสติ้ง ในชื่อบริษัทของคุณเอง
-ให้ซื้อไลเซนส์ธีม ปลั๊กอิน รูปภาพ ในนามธุรกิจของคุณ
-กำหนดเงื่อนไข การส่งมอบไฟล์เมื่อสิ้นสุดสัญญา ไว้ล่วงหน้า
-เก็บสำเนาข้อมูลเว็บไว้เองเป็นระยะ
สรุป
เลิกจ้างเอเจนซี่แล้ว สามารถสำรองเว็บไซต์ทั้งชุดไปให้ทีมใหม่ได้ หากคุณเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ตามกฎหมายและสัญญา แต่ต้องเช็กไลเซนส์ของบุคคลที่สามและข้อมูลส่วนบุคคลให้เรียบร้อย ทางที่ดีที่สุดคือวางสัญญาให้ชัดตั้งแต่วันแรก
หากไม่แน่ใจเรื่องสัญญาหรือมีข้อพิพาทกับเอเจนซี่ ปรึกษาทีม PATENTTHAI ได้ที่ โทร 085-498-2997 หรือ LINE: @patentthai