ลูกค้าเอาร่างงานที่ยังไม่จบไปให้คนอื่นทำต่อได้ไหม? (ร่างสิทธิบัตร)
คำตอบสั้น ๆ: ได้ครับ ในกรณีทั่วไป ถ้าคุณเป็นคนจ้างให้ร่างคำขอสิทธิบัตร ร่างนั้นถือเป็นของคุณ และคุณมีสิทธิ์เอาไปให้สำนักงานหรือตัวแทนรายอื่นทำต่อได้ เว้นแต่ในสัญญาจ้างจะเขียนตกลงไว้เป็นอย่างอื่น แต่ก่อนเปลี่ยนมือ มีบางเรื่องที่ต้องเช็กให้ดี ไม่อย่างนั้นอาจเสียเวลา เสียเงินซ้ำ หรือร้ายสุดคือเสียสิทธิ์ในการประดิษฐ์
ทำไมถึงบอกว่าร่างงานเป็นของลูกค้า?
ตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา 10 งานที่สร้างขึ้นจากการ "รับจ้าง" ให้ผู้ว่าจ้างเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ เว้นแต่จะตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น
พูดง่าย ๆ คือ ถ้าคุณจ้างสำนักงานกฎหมายหรือตัวแทนสิทธิบัตรให้ร่างคำขอ ร่างที่ได้มาก็เป็นของคุณ ส่วนตัวสิ่งประดิษฐ์หรือไอเดียนั้นเป็นของคุณอยู่แล้วตั้งแต่แรก คนร่างเป็นแค่ผู้ช่วยเขียนให้ออกมาในรูปแบบที่ยื่นจดได้
ข้อควรระวัง: สัญญาบางฉบับอาจกำหนดว่าต้องชำระค่าบริการครบก่อนจึงจะส่งมอบงาน หรือมีเงื่อนไขเรื่องการยกเลิก ดังนั้นให้เปิดสัญญาอ่านก่อนเสมอ
เมื่อไหร่ที่ลูกค้ามักอยากเปลี่ยนคนทำ?
-งานล่าช้า ติดต่อยาก ไม่มีความคืบหน้า
-คนร่างไม่เข้าใจเทคโนโลยีของสิ่งประดิษฐ์จริง ๆ
-ค่าบริการเพิ่มขึ้นจากที่ตกลงไว้
-อยากได้คนที่ชำนาญด้านนั้นโดยเฉพาะ เช่น เครื่องกล เคมี หรือซอฟต์แวร์
ทั้งหมดนี้เป็นเหตุผลที่เข้าใจได้ และการเปลี่ยนคนทำไม่ใช่เรื่องผิด
5 เรื่องที่ต้องเช็กก่อนเปลี่ยนคนทำ
1. อ่านสัญญาจ้างเดิม
ดูว่ามีข้อไหนพูดถึงความเป็นเจ้าของงาน การยกเลิกสัญญา และค่าใช้จ่ายที่ค้างอยู่ จะได้รู้ว่าต้องจ่ายอะไรเพิ่มหรือไม่
2. ขอไฟล์และเอกสารคืนให้ครบ
ไม่ใช่แค่ไฟล์ร่างล่าสุด แต่รวมถึงข้อมูลการประดิษฐ์ที่เคยส่งไป รูปเขียน ผลการสืบค้นงานที่มีอยู่ก่อน (prior art) และอีเมลหรือบันทึกที่คุยกัน ยิ่งได้ครบ คนใหม่ยิ่งทำต่อได้เร็ว
3. เช็กว่ายื่นคำขอไปแล้วหรือยัง
-ยังไม่ยื่น: เปลี่ยนคนทำได้ค่อนข้างง่าย ส่งร่างให้คนใหม่ปรับต่อได้เลย
-ยื่นแล้ว: ต้องทำเรื่องเปลี่ยนตัวแทนกับกรมทรัพย์สินทางปัญญา โดยทำหนังสือมอบอำนาจให้ตัวแทนคนใหม่ และแจ้งเปลี่ยนแปลงตามขั้นตอนของกรม
4. ดูกำหนดเวลาที่ใกล้ครบ
คำขอสิทธิบัตรมีกำหนดเวลาหลายจุด เช่น การตอบหนังสือแจ้งจากเจ้าหน้าที่ การขอให้ตรวจสอบการประดิษฐ์ หรือการยื่นต่างประเทศ ถ้าพลาดช่วงเปลี่ยนมือ คำขออาจถูกละทิ้งได้ ควรบอกกำหนดเวลาเหล่านี้กับคนใหม่ตั้งแต่วันแรก
5. ทำสัญญารักษาความลับ (NDA) กับคนใหม่
ถ้ายังไม่ได้ยื่นคำขอ การประดิษฐ์ของคุณยังเป็นความลับอยู่ การเปิดเผยโดยไม่มีข้อตกลงรักษาความลับอาจกระทบ "ความใหม่" ซึ่งเป็นเงื่อนไขสำคัญในการขอรับสิทธิบัตร
ขั้นตอนเปลี่ยนคนทำแบบไม่สะดุด
1.แจ้งคนเดิมเป็นลายลักษณ์อักษรว่าต้องการยุติงาน
2.ชำระค่าบริการที่ค้างตามสัญญา (ถ้ามี)
3.ขอรับไฟล์และเอกสารทั้งหมดคืน
4.เซ็น NDA และสัญญาจ้างกับคนใหม่
5.หากยื่นคำขอแล้ว ทำหนังสือมอบอำนาจและแจ้งเปลี่ยนตัวแทน
6.ให้คนใหม่ตรวจร่างเดิมทั้งฉบับก่อนทำต่อ
ข้อ 6 สำคัญมาก เพราะร่างที่ค้างอยู่อาจมีจุดอ่อน เช่น ข้อถือสิทธิ (claims) แคบเกินไป หรือเขียนรายละเอียดไม่พอ การแก้ตั้งแต่ตอนนี้ดีกว่าไปเจอปัญหาตอนเจ้าหน้าที่ตรวจ
ความเข้าใจผิดที่เจอบ่อย
❌ "ร่างเป็นของคนเขียน เอาไปไม่ได้" — โดยทั่วไปไม่ใช่ ถ้าเป็นงานจ้าง ผู้ว่าจ้างเป็นเจ้าของ เว้นแต่ตกลงไว้เป็นอย่างอื่น
❌ "เปลี่ยนคนทำแล้วต้องเริ่มใหม่หมด" — ไม่จำเป็น คนใหม่ทำต่อจากร่างเดิมได้ แค่ต้องตรวจทานก่อน
❌ "ยื่นไปแล้ว เปลี่ยนตัวแทนไม่ได้" — เปลี่ยนได้ แค่ต้องทำเอกสารให้ถูกต้อง
สรุป
ร่างคำขอสิทธิบัตรที่ยังไม่เสร็จ เอาไปให้คนอื่นทำต่อได้ เพราะงานจ้างโดยทั่วไปเป็นของผู้ว่าจ้าง สิ่งที่ต้องทำคืออ่านสัญญา ขอเอกสารคืนให้ครบ เช็กกำหนดเวลา ทำ NDA และให้คนใหม่ตรวจร่างเดิมก่อนทำต่อ
มีร่างค้างอยู่และอยากให้ช่วยดูต่อ? ปรึกษา Patent Thai ได้ที่ โทร 085-498-2997 หรือ LINE: @patentthai