อีบุ๊กที่เขียนร่วมกัน ลิขสิทธิ์เป็นของใคร?
เมื่อคนสองคนขึ้นไปช่วยกันเขียนหนังสือหรืออีบุ๊กเล่มเดียว และเนื้อหาผสมกันจนแยกไม่ได้ว่าใครเขียนตรงไหน กฎหมายถือว่าทุกคนเป็น "เจ้าของลิขสิทธิ์ร่วม"
ลองนึกภาพง่ายๆ เหมือนเพื่อน 3 คนลงขันซื้อรถคันเดียว ทุกคนเป็นเจ้าของรถด้วยกัน จะมีใครคนหนึ่งเอารถไปขายหรือปล่อยเช่าทั้งคันเองโดยไม่บอกคนอื่นไม่ได้
ถ้าไม่ได้ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น กฎหมายจะสันนิษฐานว่าผู้เขียนแต่ละคนมีส่วนเท่ากัน
ทำไมคนเดียวอนุญาตให้สำนักพิมพ์ไม่ได้?
กฎหมายลิขสิทธิ์ไทยไม่ได้เขียนเรื่อง "เจ้าของร่วม" ไว้ละเอียด ในทางปฏิบัติจึงนำหลัก กรรมสิทธิ์รวม ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาใช้เทียบเคียง สรุปเป็นภาษาง่ายๆ ได้ว่า
-เรื่องเล็กๆ ทั่วไป เช่น ดูแลรักษาไฟล์ต้นฉบับ เจ้าของร่วมคนเดียวทำได้
-เรื่องใหญ่ที่กระทบทั้งเล่ม เช่น ขายลิขสิทธิ์ หรือให้สำนักพิมพ์นำไปพิมพ์จำหน่าย ต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าของร่วม
-เจ้าของร่วมขายเฉพาะ "ส่วนของตัวเอง" ได้ แต่จะเอา "ทั้งเล่ม" ไปให้คนอื่นใช้เองไม่ได้
การเซ็นสัญญาให้สำนักพิมพ์ตีพิมพ์หรือขายอีบุ๊กทั้งเล่ม จึงถือเป็นเรื่องใหญ่ที่ควรได้ความยินยอมจากทุกคน
ถ้าแอบเซ็นสัญญาไปคนเดียว จะเกิดอะไรขึ้น?
-ผู้เขียนร่วมคนอื่นอาจฟ้องร้องได้ ทั้งเรียกค่าเสียหายและขอให้ระงับการขาย
-สำนักพิมพ์เสี่ยงละเมิดลิขสิทธิ์ เพราะได้รับอนุญาตไม่ครบทุกคน
-ความสัมพันธ์พัง เพื่อนร่วมเขียนกลายเป็นคู่กรณี
-รายได้อาจถูกเรียกคืนหรือต้องแบ่ง ย้อนหลัง
มีกรณีไหนที่คนเดียวอนุญาตได้บ้าง?
1. แต่ละคนเขียนแยกบทกันชัดเจน
ถ้าแบ่งกันเขียนคนละบท และแต่ละบทนำไปใช้แยกกันได้ แต่ละคนเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในบทของตัวเอง สามารถอนุญาตเฉพาะบทของตัวเองได้ แต่ยังอนุญาตทั้งเล่มคนเดียวไม่ได้
2. มีสัญญามอบอำนาจไว้แล้ว
ถ้าผู้เขียนร่วมทุกคนทำหนังสือมอบอำนาจให้คนใดคนหนึ่งเป็นตัวแทนเจรจาและเซ็นสัญญากับสำนักพิมพ์ คนนั้นก็ดำเนินการแทนได้
3. ผู้เขียนร่วมคนอื่นโอนลิขสิทธิ์มาให้แล้ว
ถ้าทุกคนโอนสิทธิ์มาให้คนเดียว คนนั้นจะเป็นเจ้าของแต่ผู้เดียว อนุญาตใครก็ได้ (การโอนลิขสิทธิ์ต้องทำเป็นหนังสือ)
5 วิธีป้องกันปัญหา ก่อนเขียนอีบุ๊กร่วมกัน
1.ทำ "สัญญาผู้เขียนร่วม" ตั้งแต่วันแรก ระบุว่าใครเขียนส่วนไหน ใครมีสิทธิ์เท่าไร
2.ตกลงเรื่องแบ่งรายได้ให้ชัด เช่น แบ่งเท่ากัน หรือแบ่งตามสัดส่วนงาน
3.กำหนดตัวแทนเจรจากับสำนักพิมพ์ พร้อมทำหนังสือมอบอำนาจ
4.เขียนว่าถ้ามีคนถอนตัวจะทำอย่างไร เช่น สิทธิ์ในเนื้อหาที่เขียนไปแล้วเป็นของใคร
5.ทำสัญญากับสำนักพิมพ์เป็นลายลักษณ์อักษร และให้ผู้เขียนร่วมทุกคนลงชื่อ
สรุป
อีบุ๊กที่เขียนร่วมกันเป็น "ทรัพย์สินร่วม" ของทุกคน การอนุญาตให้สำนักพิมพ์นำไปใช้ทั้งเล่มจึงควรได้ความยินยอมจากผู้เขียนร่วมทุกคน วิธีที่ดีที่สุดคือทำสัญญาให้ชัดตั้งแต่เริ่มเขียน จะได้ไม่ต้องมาทะเลาะกันตอนหนังสือขายดี
ปรึกษาเรื่องลิขสิทธิ์และสัญญาสำนักพิมพ์กับ PATENTTHAI
📞 โทร 085-498-2997 | LINE: @patentthai