ทำซับไทยให้วิดีโอต่างประเทศแล้วโพสต์ใหม่ ถือว่าเป็นงานของเราไหม?

ทำซับไทยให้วิดีโอต่างประเทศแล้วโพสต์ใหม่ ถือเป็นงานของเราไหม?
คำตอบสั้น ๆ: ไม่ถือเป็นงานของเรา

การเอาวิดีโอต่างประเทศมาใส่ซับไทยแล้วโพสต์ใหม่ ไม่ทำให้คลิปนั้นกลายเป็นผลงานของเรา ลิขสิทธิ์ยังเป็นของเจ้าของคลิปเดิม ถ้าทำโดยไม่ได้รับอนุญาต อาจเข้าข่ายละเมิดลิขสิทธิ์ตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537

หลายคนคิดว่า "ก็เราลงแรงแปลเองนะ" หรือ "ใส่เครดิตแล้ว" น่าจะไม่เป็นไร แต่ในทางกฎหมายไม่ได้ง่ายแบบนั้น บทความนี้สรุปให้เข้าใจแบบไม่ต้องอ่านตัวบทกฎหมาย

ทำไมใส่ซับไทยแล้วยังไม่ใช่งานของเรา

กฎหมายลิขสิทธิ์ไทยมองว่า การแปลคือการ "ดัดแปลง" งาน และสิทธิ์ในการดัดแปลงเป็นของเจ้าของลิขสิทธิ์เท่านั้น

ลองนึกภาพง่าย ๆ คลิปต่างประเทศหนึ่งคลิปมีเจ้าของหลายส่วน ทั้งภาพ เสียง บทพูด และเพลงประกอบ เมื่อเราใส่ซับ เราแค่เพิ่มตัวหนังสือลงไป ส่วนภาพ เสียง และเรื่องราวทั้งหมดยังเป็นของเขา

จุดที่หลายคนเข้าใจผิดมี 3 ข้อ

1.ใส่เครดิตแล้วจะไม่ผิด? ไม่ใช่ เครดิตเป็นแค่การบอกที่มา ไม่ใช่การขออนุญาต
2.ไม่ได้ทำเงินจะไม่ผิด? ไม่ใช่ การเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาตก็ผิดได้ แต่ถ้าทำเพื่อการค้า โทษจะหนักขึ้น
3.ลงแรงแปลเองแล้วเป็นเจ้าของซับ? ซับที่เราแปลจะได้รับความคุ้มครองเป็น "งานดัดแปลง" ก็ต่อเมื่อ ได้รับอนุญาต จากเจ้าของงานเดิมก่อน

ถ้าโพสต์ไปแล้ว จะเจออะไรบ้าง

ความเสี่ยงมี 2 ระดับ คือโดนแพลตฟอร์มลงโทษ และโดนดำเนินคดีตามกฎหมาย

1. โดนแพลตฟอร์มลงโทษ (เจอบ่อยที่สุด)
YouTube, Facebook และ TikTok มีระบบตรวจจับคลิปซ้ำ และเจ้าของงานแจ้งลบได้ทันที ผลที่ตามมาคือคลิปถูกลบ โดน Copyright Strike รายได้ถูกโอนไปให้เจ้าของคลิป หรือเพจและช่องถูกปิด

2. โดนดำเนินคดีตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์

ละเมิดทั่วไป (ไม่ได้หาเงิน): ปรับ 20,000–200,000 บาท
ละเมิดเพื่อการค้า (เช่น เปิดสร้างรายได้ รับสปอนเซอร์): จำคุก 6 เดือนถึง 4 ปี หรือปรับ 100,000–800,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

นอกจากโทษอาญา เจ้าของงานยังฟ้องเรียกค่าเสียหายทางแพ่งได้อีกด้วย

อยากทำซับไทยให้ถูกกฎหมาย ทำยังไงดี

ข่าวดีคือยังทำได้ ถ้าทำให้ถูกวิธี

1.ขออนุญาตเจ้าของคลิปเป็นลายลักษณ์อักษร ส่งอีเมลหรือข้อความไป ระบุให้ชัดว่าจะแปล โพสต์ที่ไหน และหารายได้หรือไม่ แล้วเก็บหลักฐานไว้

2.ทำสัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิ (License) ถ้าจะทำช่องหรือเพจหารายได้จริงจัง ควรมีสัญญาที่กำหนดขอบเขต ระยะเวลา และการแบ่งรายได้

3.ใช้ฟีเจอร์ของแพลตฟอร์ม เช่น ส่งซับเข้าไปในคลิปต้นฉบับ ถ้าเจ้าของเปิดให้ร่วมแปล แทนการดาวน์โหลดมาอัปโหลดใหม่

4.เลือกคลิปที่เปิดให้ใช้ เช่น คลิปที่ใช้สัญญาอนุญาต Creative Commons แต่ต้องอ่านเงื่อนไขให้ครบ เพราะบางแบบห้ามดัดแปลงหรือห้ามใช้เพื่อการค้า

5.ทำคอนเทนต์ของตัวเอง เช่น สรุป รีวิว หรือวิเคราะห์ โดยใช้คลิปต้นฉบับเพียงสั้น ๆ เท่าที่จำเป็น ซึ่งอาจเข้าข้อยกเว้นการใช้งานที่เป็นธรรม แต่ต้องพิจารณาเป็นรายกรณี

สรุป

การทำซับไทยให้วิดีโอต่างประเทศแล้วโพสต์ใหม่ ไม่ถือเป็นงานของเรา ถ้าไม่ได้รับอนุญาต อาจทั้งโดนแพลตฟอร์มลบคลิปและโดนดำเนินคดีตามกฎหมาย ทางที่ปลอดภัยที่สุดคือขออนุญาตเจ้าของงานเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนทุกครั้ง

หากไม่แน่ใจว่าคลิปที่จะใช้ปลอดภัยหรือไม่ หรืออยากทำสัญญาขออนุญาตแปลให้ถูกต้อง ปรึกษา PATENTTHAI patent & law firm ได้ที่ โทร 085-498-2997 หรือ LINE: @patentthai