ร้านตัวแทนดาวน์โหลดรูปสินค้าจากร้านแม่มาใช้ขายต่อ ได้เลยไหม?
คำตอบสั้น ๆ: ไม่ควรทำโดยไม่ได้รับอนุญาต รูปสินค้าที่ร้านแม่ถ่ายเองถือเป็น "งานอันมีลิขสิทธิ์" ตามกฎหมายไทย ถึงคุณจะเป็นตัวแทนขายสินค้าของแบรนด์นั้นจริง ก็ไม่ได้แปลว่าจะเอารูปไปใช้ได้อัตโนมัติ ทางที่ปลอดภัยที่สุดคือขออนุญาตร้านแม่ให้ชัดเจน และควรขอเป็นลายลักษณ์อักษร
ทำไมรูปสินค้าถึงมีลิขสิทธิ์?
หลายคนคิดว่ารูปกระเป๋าหรือรูปขวดครีมเป็นแค่รูปธรรมดา ใครก็ใช้ได้ ความจริงคือภาพถ่ายเป็นงานศิลปกรรมที่ได้รับความคุ้มครองตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537
สิ่งที่หลายคนไม่รู้คือ
ลิขสิทธิ์เกิดขึ้นทันทีที่ถ่ายรูปเสร็จ ไม่ต้องจดทะเบียน ไม่ต้องใส่โลโก้หรือลายน้ำ
เจ้าของลิขสิทธิ์คือคนถ่ายหรือคนที่จ้างให้ถ่าย ซึ่งส่วนใหญ่คือร้านแม่หรือแบรนด์
การเอารูปไป ทำซ้ำ (ดาวน์โหลด แคปหน้าจอ) หรือ เผยแพร่ (โพสต์ลงเพจ Shopee Lazada TikTok) โดยไม่ได้รับอนุญาต อาจถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์
เป็นตัวแทนแล้ว ทำไมยังใช้รูปไม่ได้?
เพราะ "สิทธิ์ในการขายสินค้า" กับ "สิทธิ์ในการใช้รูปภาพ" เป็นคนละเรื่องกัน
ลองนึกภาพง่าย ๆ คุณซื้อกระเป๋ามาขายต่อ คุณมีสิทธิ์ขายกระเป๋าใบนั้น แต่รูปถ่ายสวย ๆ ที่ร้านแม่จ้างช่างภาพมืออาชีพถ่าย ใช้นางแบบ จัดไฟ แต่งภาพ ยังเป็นผลงานของร้านแม่อยู่
ถ้าสัญญาตัวแทนไม่ได้เขียนไว้ว่า "อนุญาตให้ใช้รูปสินค้า" ก็เท่ากับคุณยังไม่มีสิทธิ์นั้น
ถ้าใช้รูปโดยไม่ขออนุญาต เสี่ยงอะไรบ้าง?
การละเมิดลิขสิทธิ์มีโทษทั้งทางอาญาและทางแพ่ง
ละเมิดทั่วไป: ปรับ 20,000 – 200,000 บาท
ละเมิดเพื่อการค้า (เช่น ใช้รูปโพสต์ขายของ): จำคุก 6 เดือน – 4 ปี หรือปรับ 100,000 – 800,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
ทางแพ่ง: เจ้าของรูปเรียกค่าเสียหายได้
ทางแพลตฟอร์ม: ร้านแม่แจ้งลบโพสต์ได้ ร้านอาจโดนแบน หรือโดนลดการมองเห็น
ส่วนมากปัญหามักเกิดตอน เลิกเป็นตัวแทนแล้วแต่ยังใช้รูปเดิมอยู่ หรือ ขายตัดราคาจนร้านแม่ไม่พอใจ จากที่เคยตกลงกันด้วยวาจา ก็กลายเป็นข้อพิพาทได้ทันที
วิธีใช้รูปสินค้าให้ปลอดภัย สำหรับร้านตัวแทน
1. ขออนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร
แชต LINE หรืออีเมลที่ร้านแม่ตอบตกลงก็ยังดีกว่าตกลงปากเปล่า แต่ดีที่สุดคือเขียนไว้ในสัญญาตัวแทนจำหน่าย
2. ระบุขอบเขตให้ชัด
ควรตกลงให้ชัดว่า
- ใช้รูปไหนได้บ้าง
- ใช้ช่องทางไหนได้ (Facebook, Shopee, TikTok, เว็บไซต์)
- ตัดต่อ ใส่ข้อความ หรือใส่โลโก้ร้านตัวเองได้ไหม
- ใช้ได้ถึงเมื่อไหร่ และถ้าเลิกเป็นตัวแทนต้องลบภายในกี่วัน
3. ใช้ชุดรูปที่ร้านแม่จัดให้
หลายแบรนด์มีโฟลเดอร์รูปสำหรับตัวแทนโดยเฉพาะ ถามหาได้เลย ใช้แบบนี้ปลอดภัยกว่าการไปแคปจากหน้าเพจเอง
4. ถ่ายรูปเองบ้าง
รูปที่คุณถ่ายเองเป็นลิขสิทธิ์ของคุณ 100% แถมช่วยให้ร้านดูน่าเชื่อถือ ลูกค้าเห็นว่ามีของจริงในมือ
5. อย่าแอบอ้างว่าเป็นร้านแม่
ใช้ชื่อแบรนด์บอกว่าขายสินค้าแท้ได้ แต่ไม่ควรตั้งชื่อร้านหรือใช้โลโก้จนลูกค้าเข้าใจผิดว่าเป็นร้านทางการ เพราะอาจเข้าข่ายปัญหาเรื่องเครื่องหมายการค้าด้วย
สรุป
ร้านตัวแทน ไม่ควรดาวน์โหลดรูปสินค้าจากร้านแม่มาใช้ขายต่อทันที โดยไม่ได้รับอนุญาต เพราะรูปถ่ายมีลิขสิทธิ์ตั้งแต่ถ่ายเสร็จ และการใช้เพื่อการค้ามีโทษหนัก วิธีที่ดีที่สุดคือ ขออนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร กำหนดขอบเขตการใช้ให้ชัด และถ่ายรูปเองเมื่อทำได้
ปรึกษาเรื่องลิขสิทธิ์ สัญญาตัวแทนจำหน่าย หรือเครื่องหมายการค้า กับ PatentThai
📞 โทร 085-498-2997
💬 LINE: @patentthai