ถูกฟ้องละเมิดสิทธิบัตร ยังโต้แย้งความสมบูรณ์ของสิทธิได้ไหม?

ถูกฟ้องละเมิดสิทธิบัตร ยังโต้แย้งความสมบูรณ์ของสิทธิได้ไหม?

คำตอบสั้น ๆ : ได้ครับ ถึงคุณจะถูกฟ้องว่าละเมิดสิทธิบัตร กฎหมายไทยก็ยังเปิดช่องให้คุณสู้กลับได้ว่า "สิทธิบัตรนั้นออกมาโดยไม่ชอบ" หรือ "ไม่สมบูรณ์" ตั้งแต่แรก ถ้าศาลเห็นด้วย ผู้ฟ้องก็ไม่มีสิทธิอะไรจะมาเอาผิดคุณได้

หลายคนพอได้รับหมายศาลก็คิดว่า "เขามีสิทธิบัตรแล้ว เราคงแพ้แน่" ซึ่งไม่จริงเสมอไป การได้สิทธิบัตรมาไม่ได้แปลว่าสิทธิบัตรนั้นแข็งแรงหรือถูกต้อง 100%

สิทธิบัตร "ไม่สมบูรณ์" คืออะไร?

พูดง่าย ๆ คือ สิทธิบัตรที่ไม่ควรได้รับการจดตั้งแต่แรก แต่หลุดรอดออกมาได้

ตามพระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 มาตรา 54 กำหนดว่าสิทธิบัตรที่ออกไปโดยไม่ชอบด้วยมาตรา 5, 9, 10, 11 หรือ 14 ให้ถือว่าไม่สมบูรณ์ และที่สำคัญคือ ใครก็ยกเรื่องนี้ขึ้นมาอ้างได้ รวมถึงคนที่ถูกฟ้องอย่างคุณด้วย 

เหตุผลที่ใช้โต้แย้งได้บ่อย

1. สิ่งประดิษฐ์นั้น "ไม่ใหม่"
ถ้ามีคนทำ ขาย ใช้ หรือเผยแพร่สิ่งนี้มาก่อนวันที่เจ้าของยื่นขอสิทธิบัตร เช่น เคยมีขายในตลาด เคยลงในแคตตาล็อก หรือเคยโพสต์ออนไลน์ แบบนี้ถือว่าไม่ใหม่แล้ว

2. ไม่มี "ขั้นการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น"
คือเป็นของที่คนในวงการคิดได้ง่าย ๆ อยู่แล้ว แค่เอาของเดิมมาปรับนิดหน่อย ไม่ได้มีอะไรใหม่จริง

3. นำไปใช้ในอุตสาหกรรมไม่ได้
ผลิตหรือใช้งานจริงไม่ได้

4. เป็นเรื่องที่กฎหมายห้ามจดตั้งแต่แรก
เช่น สิ่งที่มีอยู่ตามธรรมชาติ ทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์หรือคณิตศาสตร์ วิธีการรักษาโรค หรือโปรแกรมคอมพิวเตอร์โดยตัวมันเอง

5. คนขอจดไม่ใช่ผู้มีสิทธิ
เช่น เอาผลงานของคนอื่นไปจดในชื่อตัวเอง

💡 ทริปสำคัญ: หลักฐานที่ทรงพลังที่สุดมักเป็น "หลักฐานว่ามีของแบบนี้มาก่อน" เช่น ใบเสร็จเก่า รูปสินค้า แคตตาล็อก หรือโพสต์ในโซเชียลที่มีวันที่ชัดเจน

สู้แบบไหนได้บ้าง?

ทางที่ 1: ยกเป็นข้อต่อสู้ในคดี
ในคำให้การ จำเลยสามารถอ้างว่าสิทธิบัตรของโจทก์ไม่สมบูรณ์ ถ้าศาลเห็นด้วย คดีละเมิดก็ไปต่อไม่ได้

ทางที่ 2: ฟ้องแย้งขอเพิกถอนสิทธิบัตร
ถ้าอยากให้จบแบบถาวร ผู้มีส่วนได้เสียสามารถขอให้ศาลเพิกถอนสิทธิบัตรนั้นได้เลย ซึ่งจะทำให้สิทธิบัตรใช้กับใครไม่ได้อีก ไม่ใช่แค่ในคดีของคุณ

คดีแบบนี้ส่วนใหญ่จะพิจารณาที่ ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง

ถ้าเป็น "อนุสิทธิบัตร" ยิ่งน่าตรวจสอบ

อนุสิทธิบัตร (Petty Patent) ได้รับการจดทะเบียนโดยยังไม่ได้ตรวจสอบเนื้อหาอย่างละเอียดเหมือนสิทธิบัตรการประดิษฐ์ ทำให้มีโอกาสที่จะมีอนุสิทธิบัตรที่ "ไม่ใหม่จริง" หลุดออกมามากกว่า ถ้าคุณถูกฟ้องด้วยอนุสิทธิบัตร จึงควรตรวจสอบความใหม่ให้ละเอียดเป็นพิเศษ

ถูกฟ้องแล้ว ต้องทำอะไรทันที?
อย่าเพิกเฉยต่อหมายศาล — คดีมีกำหนดเวลายื่นคำให้การ ถ้าปล่อยเลยไปอาจแพ้คดีโดยไม่ได้สู้

ขอดูเลขสิทธิบัตรและข้อถือสิทธิ (Claims) — ต้องรู้ก่อนว่าเขาคุ้มครองอะไรจริง ๆ
เก็บหลักฐานทุกอย่าง — ใบสั่งซื้อ ใบเสร็จ รูปถ่าย อีเมล ที่แสดงว่าคุณหรือคนอื่นทำแบบนี้มาก่อน

ตรวจว่าสินค้าคุณเข้าข่ายข้อถือสิทธิจริงไหม — บางครั้งของคุณอาจไม่ได้ละเมิดเลยตั้งแต่ต้น
ปรึกษาทนายความด้านสิทธิบัตร — เพราะการสู้เรื่องความสมบูรณ์ต้องใช้ทั้งความรู้กฎหมายและเทคนิค

สรุป

การถูกฟ้องละเมิดสิทธิบัตร ไม่ได้แปลว่าคุณแพ้แล้ว สิทธิบัตรทุกฉบับถูกตรวจสอบย้อนหลังได้ ถ้ามันไม่ใหม่จริง ไม่มีขั้นการประดิษฐ์จริง หรือจดโดยคนที่ไม่มีสิทธิ คุณมีสิทธิโต้แย้งและขอเพิกถอนได้ตามกฎหมาย สิ่งสำคัญคือเริ่มรวบรวมหลักฐานให้เร็วและวางแผนสู้คดีให้ถูกทาง

ถูกฟ้องหรือได้รับหนังสือเตือนเรื่องสิทธิบัตร? ปรึกษา PatentThai
📞 โทร: 085-498-2997
💬 LINE: @patentthai