ใช้ชื่อร้านมานานแต่ไม่ได้จด จะห้ามร้านใหม่ใช้ชื่อเหมือนได้ไหม?

ใช้ชื่อร้านมานานแต่ไม่ได้จดเครื่องหมายการค้า ห้ามร้านใหม่ใช้ชื่อเหมือนได้ไหม?

เปิดร้านมา 5 ปี 10 ปี ลูกค้าจำชื่อได้ ขายดีจนคนบอกต่อ วันหนึ่งกลับมีร้านใหม่เปิดใกล้ ๆ ใช้ชื่อเดียวกันเป๊ะ ลูกค้าเริ่มสับสนว่าเป็นสาขาเราหรือเปล่า คำถามแรกที่เจ้าของร้านหลายคนคิดคือ "ฉันใช้ชื่อนี้ก่อน ฉันต้องมีสิทธิ์ห้ามเขาสิ" แต่ความจริงตามกฎหมายไทยซับซ้อนกว่านั้น

คำตอบสั้น ๆ: ห้ามได้ แต่ยากกว่าคนที่จดเครื่องหมายการค้าแล้ว

ถ้าไม่ได้จดทะเบียนเครื่องหมายการค้า เจ้าของร้านจะ ฟ้องร้านใหม่ฐานละเมิดเครื่องหมายการค้าไม่ได้ เพราะกฎหมายเครื่องหมายการค้าของไทยให้สิทธิ์ผูกขาดกับคนที่จดทะเบียนเป็นหลัก

แต่ไม่ได้แปลว่าหมดทางเลย เจ้าของร้านเดิมยังมีสิทธิ์ฟ้องในฐานที่เรียกว่า "ลวงขาย" (Passing Off) ได้ คือการที่ร้านใหม่ใช้ชื่อเหมือนเพื่อทำให้ลูกค้าเข้าใจผิดว่าเป็นร้านเดียวกัน หรือเป็นสาขาของร้านเรา

ปัญหาคือ การฟ้องแบบนี้ภาระการพิสูจน์ตกอยู่กับเราทั้งหมด และพิสูจน์ยากกว่ามาก

ฟ้องฐานลวงขาย ต้องพิสูจน์อะไรบ้าง?

ถ้าจะใช้สิทธิ์นี้ เจ้าของร้านเดิมต้องแสดงให้ศาลเห็นว่า

1.เราใช้ชื่อนี้มาก่อนจริง เช่น ป้ายร้าน ใบเสร็จเก่า โพสต์โซเชียลมีเดีย ภาพถ่าย หรือเอกสารการค้าที่มีวันที่ชัดเจน
2.ชื่อร้านเรามีคนรู้จักจริง ไม่ใช่แค่ตั้งชื่อไว้เฉย ๆ แต่ลูกค้าจำได้ว่าชื่อนี้คือร้านเรา เช่น มีรีวิว มีสื่อเคยลงข่าว มียอดขายต่อเนื่อง
3.ร้านใหม่ทำให้คนสับสน เช่น มีลูกค้าเข้าใจผิด โทรมาถาม หรือรีวิวผิดร้าน
4.เราได้รับความเสียหาย เช่น ยอดขายตก หรือชื่อเสียงเสียเพราะลูกค้าไปเจอสินค้าไม่ดีจากร้านอื่น

ถ้าหลักฐานไม่แน่นพอ โอกาสชนะคดีก็ลดลงทันที นอกจากนี้ การใช้ชื่อหรือยี่ห้อของคนอื่นเพื่อให้ประชาชนหลงเชื่อ ยังอาจเข้าข่ายความผิดทางอาญาตามประมวลกฎหมายอาญาได้อีกทางหนึ่ง

เรื่องที่น่ากลัวกว่า: ถ้าร้านใหม่ไปจดก่อน

กรณีที่เจ้าของร้านเก่าหลายคนไม่ทันคิดคือ ร้านใหม่อาจรีบไปจดเครื่องหมายการค้าชื่อนั้นก่อน แล้วกลับมาอ้างสิทธิ์ใส่เรา บางครั้งถึงขั้นส่งหนังสือเตือนให้เราเลิกใช้ชื่อที่ใช้มาหลายปี

ถ้าเจอแบบนี้ ยังมีทางสู้ได้ 2 ทาง

-ยื่นคัดค้าน ภายใน 60 วัน หลังจากกรมทรัพย์สินทางปัญญาประกาศโฆษณาคำขอจดทะเบียนของอีกฝ่าย
-ฟ้องศาลขอเพิกถอนการจดทะเบียน ในฐานะผู้มีสิทธิ์ดีกว่า โดยต้องทำภายใน 5 ปีนับจากวันที่อีกฝ่ายได้รับการจดทะเบียน

ทั้งสองทางใช้เวลา ค่าใช้จ่าย และหลักฐานไม่น้อย ซึ่งทั้งหมดนี้ป้องกันได้ตั้งแต่แรกด้วยการจดทะเบียนเอง

จดทะเบียนบริษัทหรือจดชื่อร้านแล้ว ถือว่าจดเครื่องหมายการค้าหรือยัง?

ยังไม่ใช่ นี่คือความเข้าใจผิดที่พบบ่อยที่สุด

การจดทะเบียนบริษัทหรือทะเบียนพาณิชย์กับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เป็นการจดชื่อนิติบุคคลหรือชื่อกิจการ ไม่ได้ให้สิทธิ์ผูกขาดชื่อในฐานะแบรนด์ ส่วนเครื่องหมายการค้าต้องยื่นจดแยกกับกรมทรัพย์สินทางปัญญา

ชื่อเว็บไซต์ (โดเมน) หรือชื่อเพจ Facebook ก็เช่นเดียวกัน ไม่ได้คุ้มครองแบรนด์ตามกฎหมายเครื่องหมายการค้า

เจ้าของร้านควรทำอะไรตอนนี้?

ถ้ายังไม่มีใครมาใช้ชื่อซ้ำ ให้รีบตรวจสอบและยื่นจดเครื่องหมายการค้าทันที ระหว่างนี้เก็บหลักฐานการใช้ชื่อไว้ให้ครบ ทั้งรูปป้ายร้าน ใบเสร็จ บรรจุภัณฑ์ และโพสต์ออนไลน์ที่มีวันที่

ถ้ามีร้านใหม่ใช้ชื่อเหมือนแล้ว อย่าเพิ่งบุกไปต่อว่า ให้ทำตามนี้

-เช็กว่าร้านนั้นยื่นจดเครื่องหมายการค้าไว้หรือยัง
-รวบรวมหลักฐานว่าเราใช้ก่อน และหลักฐานที่ลูกค้าสับสน
-รีบยื่นจดเครื่องหมายการค้าของเราเอง
-ปรึกษาทนายความหรือตัวแทนด้านเครื่องหมายการค้า เพื่อดูว่าควรส่งหนังสือเตือน คัดค้าน หรือฟ้องคดี

สรุป

ใช้ชื่อร้านมานานไม่ได้แปลว่าเป็นเจ้าของชื่อนั้นโดยอัตโนมัติ ถ้าไม่ได้จดเครื่องหมายการค้า การห้ามร้านใหม่ใช้ชื่อเหมือนยังทำได้ แต่ต้องพิสูจน์หนักและเสียเวลามาก ทางที่ดีที่สุดคือจดเครื่องหมายการค้าตั้งแต่วันนี้ ก่อนที่ชื่อที่สร้างมาหลายปีจะตกไปเป็นของคนอื่น

📞 ปรึกษา PATENTTHAI ได้ที่ 085-498-2997
💬 LINE: @patentthai