สิทธิบัตรออกแล้ว ยังมีคนฟ้องขอให้ศาลเพิกถอนได้หรือไม่?
คำตอบคือ “ได้ครับ” เพราะการได้รับหนังสือสำคัญไม่ได้หมายความว่าสิทธินั้นจะไม่ถูกตรวจสอบอีกเลย
หลายคนเข้าใจว่า เมื่อกรมทรัพย์สินทางปัญญาออกสิทธิบัตรแล้ว ทุกประเด็นถือว่าจบ แต่กฎหมายยังเปิดทางให้ตรวจสอบ “ความสมบูรณ์ของสิทธิ” ภายหลังได้
วันนี้ ผมสรุปให้เข้าใจง่าย ๆ ครับ
ศาลตรวจเรื่องอะไรได้บ้าง?
มาตรา 54 แห่งพระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 ระบุว่า หากสิทธิบัตรออกโดยไม่ชอบด้วยมาตรา 5, 9, 10, 11 หรือ 14 สิทธิบัตรนั้นถือว่าไม่สมบูรณ์
โดยประเด็นหลักแบ่งได้เป็น 5 กลุ่ม
1. การประดิษฐ์ไม่ใหม่
เช่น มีข้อมูลหรือสิ่งประดิษฐ์สาระสำคัญเดียวกันเปิดเผยต่อสาธารณะก่อนวันยื่นคำขอ ทั้งนี้ต้องตรวจรายละเอียดและข้อยกเว้นตามกฎหมายเป็นกรณีไป
2. ไม่มีขั้นการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น หรือประยุกต์ในทางอุตสาหกรรมไม่ได้
ไม่ใช่เพียงแตกต่างเล็กน้อย แต่ต้องพิจารณากับความรู้เดิมและมุมมองของผู้มีความชำนาญในสาขานั้น
3. เป็นสิ่งที่กฎหมายไม่ให้ความคุ้มครอง
มาตรา 9 กำหนดประเภทการประดิษฐ์บางอย่างที่ไม่ได้รับความคุ้มครอง เช่น กฎเกณฑ์หรือทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ หรือวิธีวินิจฉัย บำบัด หรือรักษาโรคมนุษย์หรือสัตว์
1. ผู้ยื่นไม่ใช่ผู้มีสิทธิขอรับสิทธิบัตร
ประเด็นนี้อาจเกี่ยวกับตัวผู้ประดิษฐ์ การโอนสิทธิ หรือสิ่งประดิษฐ์ที่เกิดจากการจ้างงาน จึงควรมีเอกสารแสดงที่มาของสิทธิให้ชัด
2. ผู้ขอไม่มีคุณสมบัติตามที่กฎหมายกำหนด
กฎหมายกำหนดคุณสมบัติด้านสัญชาติ ภูมิลำเนา หรือการประกอบกิจการไว้ การตรวจเฉพาะชื่อในหนังสือสำคัญจึงอาจยังไม่พอ
ใครเป็นผู้เพิกถอน?
การกล่าวอ้างหรือยื่นฟ้องไม่ได้ทำให้สิทธิบัตรหายไปทันที ผู้มีส่วนได้เสียหรือพนักงานอัยการอาจฟ้องต่อศาลขอให้เพิกถอนตามมาตรา 54 และศาลจะพิจารณาจากข้อเท็จจริงกับพยานหลักฐาน ส่วนมาตรา 55 เป็นกระบวนการอีกแบบสำหรับกรณีเฉพาะตามกฎหมาย
เจ้าของสิทธิควรเตรียมอะไรไว้?
1. หลักฐานการคิดค้นและลำดับการพัฒนา
2. ผลการค้นงานเดิมและเอกสารที่ใช้อ้างอิง
3. สัญญาจ้าง โอนสิทธิ หรือข้อตกลงกับผู้ประดิษฐ์ร่วม
4. สำเนาคำขอ รายละเอียดการประดิษฐ์ และข้อถือสิทธิฉบับที่ได้รับจด
5. หลักฐานวันเผยแพร่ ทดลอง จำหน่าย หรือนำเสนอผลงาน
สรุปคือ “ออกสิทธิบัตรแล้ว” กับ “ไม่มีวันถูกเพิกถอน” เป็นคนละเรื่องกันครับ การจัดแฟ้มที่มาของสิทธิและหลักฐานทางเทคนิคตั้งแต่ต้น ช่วยให้ประเมินและรับมือข้อโต้แย้งได้เป็นระบบมากขึ้น
หากคุณต้องการตรวจสอบที่มาของสิทธิ เอกสารคำขอ หรือความเสี่ยงก่อนใช้สิทธิบัตรเชิงธุรกิจ
ปรึกษา PATENTTHAI เพื่อช่วยตรวจสอบข้อมูลและวางแนวทางที่เหมาะสมกับธุรกิจของคุณได้ครับ
*ข้อมูลนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลขึ้นกับข้อเท็จจริง พยานหลักฐาน และการพิจารณาของหน่วยงานหรือศาลที่เกี่ยวข้อง