.png)
เขียนว่า “ใช้เพื่อการศึกษาเท่านั้น” แล้วนำหนังสือ สไลด์ หรือบทเรียนของคนอื่นมาโพสต์ได้เลยจริงไหม?
หลายคนเข้าใจว่า ถ้าไม่ได้ขายไฟล์โดยตรง หรือใช้เนื้อหาเพื่อสอนและให้ความรู้ ก็น่าจะได้รับยกเว้นเรื่องลิขสิทธิ์ทั้งหมด
แต่ความจริง คำว่า “เพื่อการศึกษา” ไม่ใช่บัตรผ่านที่ใช้ได้กับทุกกรณีครับ
วันนี้ ผมสรุปเงื่อนไขสำคัญให้เข้าใจง่าย ๆ
กฎหมายมีข้อยกเว้นเพื่อการศึกษาจริง
พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์กำหนดข้อยกเว้นบางกรณี เช่น
1. วิจัยหรือศึกษางานนั้น โดยมิใช่การกระทำเพื่อหากำไร
2. ผู้สอนทำซ้ำ ดัดแปลง นำออกแสดง หรือทำให้ปรากฏ เพื่อประโยชน์ในการสอนของตน โดยมิใช่เพื่อหากำไร
3. ผู้สอนหรือสถาบันศึกษาทำซ้ำหรือดัดแปลง “บางส่วน” ตัดทอน หรือทำบทสรุป เพื่อผู้เรียนในชั้นเรียนหรือในสถาบันศึกษา โดยมิใช่เพื่อหากำไร
4. อ้างอิงงานบางตอนตามสมควร พร้อมรับรู้ความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์
แต่ทุกกรณียังต้องผ่านเงื่อนไขหลักของกฎหมายด้วยครับ
ไม่หากำไรอย่างเดียว ยังไม่พอ
การใช้ต้องไม่ขัดต่อการแสวงหาประโยชน์จากงานตามปกติของเจ้าของลิขสิทธิ์ และต้องไม่กระทบสิทธิอันชอบด้วยกฎหมายของเจ้าของลิขสิทธิ์เกินสมควร
ตัวอย่างเช่น การนำหนังสือหรือคอร์สจำนวนมากมาแจกแทนการซื้อของจริง แม้จะเขียนว่าเพื่อการศึกษา ก็อาจกระทบตลาดของเจ้าของงานได้
ใช้ในชั้นเรียน กับโพสต์สาธารณะ ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน
การแจกเนื้อหาบางส่วนให้ผู้เรียนในชั้นเรียนที่จำกัดผู้รับ แตกต่างจากการถ่ายทุกหน้า อัปโหลดไฟล์เต็ม หรือโพสต์บทเรียนให้คนทั่วไปดาวน์โหลดและส่งต่อได้
เมื่อขอบเขตผู้รับกว้างขึ้น ปริมาณมากขึ้น หรือเข้าถึงได้ไม่จำกัด ความเสี่ยงและผลกระทบต่อเจ้าของสิทธิก็อาจเปลี่ยนไปครับ
เช็กลิสต์ก่อนใช้ผลงานคนอื่นเพื่อสอน
1. ใช้เฉพาะส่วนที่จำเป็นต่อการอธิบายหรือไม่
2. ผู้เข้าถึงจำกัดเฉพาะผู้เรียน หรือเปิดให้คนทั่วไปเข้าถึง
3. เนื้อหาที่ใช้แทนการซื้อหนังสือ คอร์ส หรือสื่อฉบับจริงหรือไม่
4. มีการระบุชื่อเจ้าของผลงานและแหล่งที่มาอย่างเหมาะสมหรือไม่
5. หากใช้จำนวนมาก ใช้ซ้ำ หรือใช้ในคอร์สที่มีรายได้ ควรขออนุญาตก่อนหรือไม่
คำว่า “เพื่อการศึกษา” เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการพิจารณา ไม่ใช่ข้อยกเว้นอัตโนมัติครับ ต้องดูทั้งวัตถุประสงค์ ปริมาณ วิธีเผยแพร่ กลุ่มผู้รับ และผลกระทบต่อเจ้าของลิขสิทธิ์
หากคุณกำลังทำคอร์ส สื่อการสอน หรือเพจให้ความรู้ และยังไม่แน่ใจว่านำหนังสือ ภาพ สไลด์ หรือบทเรียนของผู้อื่นมาใช้ได้แค่ไหน
ปรึกษา PATENTTHAI เพื่อช่วยตรวจสอบข้อมูลและวางแนวทางที่เหมาะสมกับงานของคุณได้ครับ
LINE: @patentthai
Facebook: PATENTTHAI
Tel: 085-498-2997*เนื้อหานี้เป็นความรู้ทั่วไป การใช้ข้อยกเว้นลิขสิทธิ์ต้องพิจารณาข้อเท็จจริงและเงื่อนไขกฎหมายเป็นรายกรณี