เจ้าของผลงานเสียชีวิต ลิขสิทธิ์ตกเป็นของใคร?
เมื่อศิลปิน นักเขียน ช่างภาพ นักแต่งเพลง หรือครีเอเตอร์เสียชีวิต ครอบครัวอาจได้รับหนังสือ ภาพต้นฉบับ ฮาร์ดดิสก์ หรือบัญชีออนไลน์ไว้ดูแล
แต่การได้รับ “ชิ้นงาน” หรืออุปกรณ์ที่เก็บไฟล์ ไม่ได้แปลว่าได้รับ “ลิขสิทธิ์” ในผลงานนั้นทั้งหมดโดยอัตโนมัติครับ
วันนี้ ผมสรุปสิ่งที่ควรตรวจให้เข้าใจง่าย ๆ
เริ่มจากตรวจว่าใครเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ ณ วันเสียชีวิต
ผู้สร้างสรรค์อาจเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์เอง แต่บางผลงานอาจมีข้อตกลง การจ้าง การโอนสิทธิ หรือเจ้าของร่วมเข้ามาเกี่ยวข้อง
จึงควรตรวจเอกสารเดิมก่อนว่า
1. ผลงานสร้างขึ้นในฐานะใด
2. เคยโอนลิขสิทธิ์ทั้งหมดหรือบางส่วนให้ใครหรือไม่
3. เคยอนุญาตให้สำนักพิมพ์ ค่ายเพลง แพลตฟอร์ม หรือลูกค้าใช้สิทธิไว้นานแค่ไหน
4. มีเจ้าของลิขสิทธิ์ร่วมกันหรือไม่
ถ้าลิขสิทธิ์ยังเป็นของผู้เสียชีวิต
ข้อมูลของกรมทรัพย์สินทางปัญญาระบุว่า งานลิขสิทธิ์ที่ยังไม่หมดอายุคุ้มครองสามารถตกทอดแก่ทายาท หรือเป็นไปตามพินัยกรรมที่เจ้าของลิขสิทธิ์กำหนดไว้
แต่การตอบว่า “ใครเป็นผู้รับสิทธิ” ต้องพิจารณาข้อเท็จจริงด้านมรดกและเอกสารของแต่ละครอบครัว ไม่ควรดูเพียงว่าใครถือไฟล์หรือเก็บต้นฉบับอยู่ครับ
ได้ต้นฉบับ ไม่เท่ากับได้ลิขสิทธิ์
ตัวอย่างเช่น ครอบครัวได้รับภาพวาดต้นฉบับ หนังสือรุ่นแรก หรือฮาร์ดดิสก์ที่เก็บเพลง
สิ่งเหล่านี้เป็นทรัพย์สินที่บรรจุหรือเก็บผลงาน ส่วนสิทธิในการทำซ้ำ ดัดแปลง เผยแพร่ หรืออนุญาตให้บุคคลอื่นใช้ เป็นอีกเรื่องหนึ่งที่ต้องตรวจแยกกัน
ก่อนนำผลงานไปขาย พิมพ์ซ้ำ หรืออนุญาตให้ผู้อื่นใช้ ควรตรวจ
1. หลักฐานการสร้างสรรค์และชื่อเจ้าของสิทธิเดิม
2. สัญญาโอนหรือสัญญาอนุญาตใช้สิทธิที่ยังมีผล
3. พินัยกรรมและเอกสารเกี่ยวกับมรดก
4. ผู้มีอำนาจจัดการกองมรดกหรือผู้รับสิทธิ
5. ประเภทงานและอายุคุ้มครองที่เกี่ยวข้อง
6. ขอบเขตประเทศและช่องทางการใช้ผลงาน
สิ่งที่ควรเตรียมไว้ตั้งแต่เจ้าของผลงานยังสามารถจัดการได้
เก็บทะเบียนผลงาน รายชื่อคู่สัญญา ขอบเขตสิทธิ รายได้จากแต่ละช่องทาง และข้อมูลติดต่อผู้เกี่ยวข้องให้เป็นระบบ รวมถึงพิจารณากำหนดผู้รับสิทธิหรือแนวทางบริหารผลงานไว้ให้ชัดเจน
การจัดการล่วงหน้าช่วยลดความไม่แน่นอนระหว่างครอบครัว คู่สัญญา และผู้ต้องการนำผลงานไปใช้ในอนาคตครับ
หากคุณกำลังดูแลผลงานของผู้เสียชีวิต หรือกำลังวางแผนส่งต่อสิทธิในผลงานของตนเอง
ปรึกษา PATENTTHAI เพื่อช่วยตรวจสอบข้อมูลและวางแนวทางที่เหมาะสมกับข้อเท็จจริงของคุณได้ครับ
*เนื้อหานี้เป็นความรู้ทั่วไป ผู้มีสิทธิและขอบเขตสิทธิขึ้นอยู่กับประเภทงาน อายุคุ้มครอง สัญญา พินัยกรรม กฎหมายมรดก และข้อเท็จจริงแต่ละกรณี