ช่วยกันสร้างผลงานหลายคน ลิขสิทธิ์เป็นของใคร?
ทำคลิปหนึ่งชิ้น อาจมีทั้งคนคิดเรื่อง เขียนบท ถ่ายภาพ ตัดต่อ ทำเพลง ออกแบบกราฟิก และคนออกเงิน
ทุกคนอยู่ในทีมเดียวกัน แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ร่วมกันโดยอัตโนมัติครับ
วันนี้ ผมสรุปจุดที่ต้องแยกให้ชัด
ผู้สร้างสรรค์ร่วม ต้องมีส่วนสร้างสรรค์ในตัวผลงาน
ข้อมูลของกรมทรัพย์สินทางปัญญาอธิบายว่า หากงานลิขสิทธิ์มีผู้สร้างสรรค์หลายคน ผู้สร้างสรรค์เหล่านั้นอาจเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ร่วมกันตามส่วนที่สร้างสรรค์ หรืออาจตกลงกำหนดความเป็นเจ้าของไว้ต่างออกไป
จุดสำคัญคือ ต้องดูว่าแต่ละคนสร้าง “ส่วนที่ปรากฏอยู่ในผลงาน” อย่างไร ไม่ใช่ดูเพียงตำแหน่งในทีมครับ
คนที่มีส่วนกับโครงการ อาจไม่ใช่ผู้สร้างสรรค์ร่วมทุกคน
ตัวอย่างบทบาทที่ต้องตรวจแยก เช่น
1. ผู้เสนอแนวคิดหรือหัวข้อ
2. ผู้จัดหาเงินทุนหรืออุปกรณ์
3. ผู้ประสานงานและจัดตาราง
4. ผู้ให้คำแนะนำทั่วไป
5. ผู้เขียน ถ่าย ตัดต่อ วาด หรือแต่งส่วนที่ปรากฏในงาน
การให้เครดิต การได้รับค่าจ้าง และการเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์เป็นคนละเรื่องกัน จึงไม่ควรใช้สิ่งใดสิ่งหนึ่งตัดสินแทนทั้งหมด
สถานะการทำงานและข้อตกลงมีผล
ต้องตรวจด้วยว่าผลงานเกิดจากการทำงานอิสระ การเป็นลูกจ้าง การรับจ้างทำของ หรือความร่วมมือระหว่างหลายฝ่าย เพราะหลักความเป็นเจ้าของอาจแตกต่างกัน
หากมีการตกลงว่าใครเป็นเจ้าของ ใครนำงานไปใช้ได้ หรือมีการโอนสิทธิ ควรทำเป็นลายลักษณ์อักษรให้ชัดเจน
ก่อนเริ่มงานเป็นทีม ควรตกลงเรื่องอะไร?
1. ใครรับผิดชอบสร้างส่วนใดของผลงาน
2. ใครเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในงานรวมและองค์ประกอบแต่ละชิ้น
3. ใครมีอำนาจอนุมัติการเผยแพร่ ดัดแปลง หรือขายสิทธิ
4. สมาชิกแต่ละคนใช้ผลงานในพอร์ตหรือช่องทางส่วนตัวได้หรือไม่
5. รายได้และค่าใช้สิทธิแบ่งอย่างไร
6. หากสมาชิกออกจากทีม งานเดิมและไฟล์ต้นฉบับจัดการอย่างไร
7. มีเพลง ฟอนต์ ภาพ หรือองค์ประกอบจากบุคคลที่สามหรือไม่
จำง่าย ๆ “ทำงานร่วมกัน” ไม่ได้ตอบครบว่า “ใครเป็นเจ้าของอะไร”
คำตอบต้องดูทั้งการมีส่วนสร้างสรรค์ สถานะการจ้าง ข้อตกลง และองค์ประกอบของผลงานครับ
หากทีมของคุณกำลังทำคลิป เพลง หนังสือ เกม คอร์สออนไลน์ หรืองานออกแบบร่วมกัน แต่ยังไม่แน่ใจว่าจะกำหนดสิทธิอย่างไร
ปรึกษา PATENTTHAI เพื่อช่วยตรวจสอบข้อมูลและวางแนวทางที่เหมาะสมกับการทำงานของทีมได้ครับ
*เนื้อหานี้เป็นความรู้ทั่วไป ความเป็นเจ้าของและสัดส่วนสิทธิขึ้นอยู่กับลักษณะการสร้างสรรค์ สถานะการจ้าง สัญญา และข้อเท็จจริงแต่ละกรณี